2006-09-30
2006-09-21
Окинава арлаар...
Аяны богцоо задлахуй
Японы хамгийн урд захын муж Окинава. Гол дөрвөн арлаасаа нэлээд зайтай тул байгаль цаг уур нь ч, хүн ардын соёл нь ч өвөрмөц юм. Хятад, Тайваньд ойрхон оршдог онцлогоосоо болоод Хятадын соёл хүчтэй нөлөө үзүүлсэн бололтой. Үндэсний хувцас нь ч нүд гялбам.
Ямар нэг зүйлийн тухай ярихын тулд түүхээс нь эхлэх нь зүйн хэрэг. Окинава нь 1872 оноос өмнө албан ёсоор Японы хэсэг биш, Рюүкюү хэмээх вант улс байжээ. Мэйжигийн шинэчлэлээр хөгжлийн замдаа орсон Япон улс Окинаваг 1872 онд өөрийн мэдэлд оруулахад Манж Чинь улс эсэргүүцэж байсан баримт байх юм. Дэлхийн хоёрдугаар дайны хөлд нэрвэгдэн, дайны дараа АНУ-ын мэдэлд ороод, 1972 онд буцааж авсан юм байна. Окинавад АНУ-ын Номхон далайн цэргийн бааз үлдсэн тул одоо ч Америкийн нөлөө их бололтой. Сүүлийн үед Orange Range, Нацүкава Рими зэрэг Окинавагийн хамтлаг, дуучид Япон даяар алдаршиж, дотоодын жуулчдын тоо өсөх хандлагатай байгаа гэсэн. Доорх бичлэгээс Окинава аялгууг мэдрээрэй.
Нахагийн нисэх буудалд буугаад, онгоцны цонхоор харахад Японы өөрийгөө хамгаалах хүчний байлдааны онгоцнууд зогсч байгаа нь тун ч сүрдэм байлаа.
Окинавагийн гол арал нь хойноос урагш сунасан хэлбэртэй бөгөөд, арлын өмнөд хэсэгт байдаг, засаг захиргааны төв Наха хотод л monorail байдаг учраас тээврийн гол хэрэгсэл нь автомашин бололтой. Бид ч суудлын тэрэг түрээслэн, арлын төв хэсэгт байх Дорнод Хятадын тэнгисийн эрэгт байрлах зочид буудлаа зүглэсэн. Замын баруун талд төмөр тор татсан хашаа харагдаад байдаг, гэтэл машины Navigator-ын газрын зураг дээр саарал юм л гараад гайхаж байтал удахгүй нөгөө Америкийн цэргийн бааз болох нь тодров. Сонирхолтой нь баазын дотор Америкийн хууль үйлчилдэг бөгөөд, тэр ч байтугай цагдаа дуудъя гэвэл 911 рүү залгадаг, Японы дугаар луу улс хоорондын эрхээр л ярьдаг юм байна. Ингээд Moon Beach хэмээх үзэсгэлэнт эрэг дээр байрлах зочид буудалдаа хүрэв.Эхний өдрөө далайн усанд орж, эрэг дээр нь тоглож өнжлөө. Далайн хар шуурга ойртож байгаа сураг гарч, бяцхан сэтгэл түгшиж л байлаа. Азаар миний байсан Окинавагийн гол арлаас бага зэрэг зайтай өнгөрч, салхины хэмжээ ч ямар нэг хохирол учруулахааргүй байсан уг хар шуургаар Кюүшү аралд хүний амь эрсэдсэн байсан шүү.
2 дахь өдөр нь арлын хойд хэсэгт байрлах Чираүми аквариумд гүн цэнхэр ертөнцийн гайхамшгийг үзэж тольдов.
3 дахь өдөр нь Окаши готэн хэмээх бэлэг дурсгалын дэлгүүр бүхий том төвөөр орон бага зэрэг наймаа хийгээд, American Village-ийг зорив. Уг нь тэнд очигсод алсыг харагчид сууж, Окинаваг өндрөөс хардаг юм гэсэн. Гэвч яг тэр үед салхи нэлээн хүчтэй болж, аадар бороо орсон учраас олигтой зүйл үзэж чадсангүй буцсан билээ.
Сүүлийн өдөр олон зүйлийг амжууллаа. Өглөө эртлэн босоод ЮНЕСКО-гийн дэлхийн өвд бүртгэгдсэн Шүри цайз, дэлхийн 2-р дайны сургамжийг сануулах Химэюри цамхаг, Энхтайвны музей, Наха хотын гол гудамж болох Кокүсай доори, зах гээд л хэсч өглөө. Ер нь л жуулчдад зориулсан гарын авлагад байдаг, Окинавагийн сонирхолтой зүйлсээс нэлээдийг үзэж амжсан шүү.
Хамгийн сэтгэлд хоногшсон нь Химэюри. 1944 оны 4-р сард охидын ахлах сургуулийн дөнгөж 13-17 настай бяцхан сурагчдыг дайны тэргүүн фронт руу цэргүүдийн сувилагч, асрагчаар явуулж, дайнд ялагдах нь тодорхой болоод ирсэн 6-р сарын 18-нд тарах тушаал өгсөн аж. Мэдээж дайсан хэдхэн алхмын цаана байгаа, ухрах газар үлдээгүй тэр үед "Америкийн цэрэгт баригдвал тамлуулж үхэх" учир амиа хорлож үхсэн, мөн дайны суманд өртөж нас барсан сурагчдын тоо 200 гаруйд хүрчээ. Мэдээж амьд үлдэгсэд нь ч маш хүнд хэцүүг давсан юм. Аав ээждээ эрхэлж байх ёстой охид шархадсан цэргийн тасархай гар хөл, ялгадсыг зөөж, харанхуй нүхэнд амьдарч байсан нь юутай эмгэнэлтэй. (Зураг дээр: Himeyuri Monument. Амь үрэгдэгсдийн нэрийг дээр нь бичжээ) 
"Муу хүн идсэн ууснаа" гэдэг ч Окинавагийн хоолноос сонирхуулахгүй байж чадахгүй нь. Ерөнхийдөө далайгаар хүрээлэгдсэн тул загас, далайн ургамал амьтанг түлхүү хэрэглэдэг бололтой. Далайн усан үзэм, гахайн шийр, гэдэс, мэлхийн гуя, янз бүрийн загас гээд л... Амттай ч юм билээ. (Зураг дээр: далайн усан үзэм)Товчхон хэлэхэд энэ арлын соёл, байгаль нь их таалагдсан. Та ч бас боломж гарвал очиж үзээрэй.
2006-09-19
Зуны амралт
Амралт эхлэнгүүт Монгол яваад, блогоо бичсэнгүй нэлээд удчихсан байна шүү. Сар гаруй Монголдоо байсны эцэст Японд ирээд, маргааш нь л Окинава явж хэд хоноод өчигдөр гэртээ ирэв.
Монголдоо очоод эхний үед нэлээд завгүй байсан. 8-р сарын 13-нд "Тойрог" сан маань Монгол-Япон Төвд Японы "Онигири-таи" хэмээх байгууллагатай хамтран "Хоол ба эрүүл мэнд" сэдэвтэй сургалт зохион байгуулж, хүрэлцэн ирсэн монголчуудынхаа эрүүл мэндийн мэдлэгт дусал ч атугай нэмсэн байх гэж бодож байна. Хүмүүсийн өөхлөгийн үзүүлэлт зэргийг тусгай багажаар хэмжин, хоол ундандаа анхаарах хэрэгтэй болоод буйг нь тов тодорхой мэдрүүлсэн тул үр дүнтэй болсон гэж нэлээд найдаж байгаа. Ерөнхийдөө хүрэлцэн ирэгсдийн дундаж үзүүлэлтийг харахад монголчуудын дунд таргалалт элбэг байгаа нь харагдаж байлаа.
8-р сарын 17-нд "Найрамдал" зусланд мөн л "Тойрог" сангийн сургалт явагдаж, тэнд амарч байсан хүүхдүүдийг хамруулсан. Гишүүд маань Японы цайны ёслол, ресторанд хооллох соёлоос танилцуулж, Японд суралцах боломж, Японы боловсролын системийн талаар мэдээлэл өгч, хөгжилтэй тоглоомоор дамжуулан нийгмийн харилцаа, хүнтэй харьцах чадварыг дээшлүүлэх зэрэг арга хэмжээнүүд явуулсан. Оролцогч хүүхдүүдийн сэтгэгдлийг уншиж үзэхэд тэдэнд таалагдсан бололтой. Дараа нь өөрсдөө нэг хоног амарч, алжаалаа тайлсан минь миний Монголд байхдаа Улаанбаатараас гарч, цэнгэг агаарт амарсан бараг ганц тохиолдол болов. Уг нь харих болгондоо л хөдөө явах юмсан гэж боддог боловч амжихгүй байсаар буцаж ирдэг нь харамсалтай.
За тэгээд, 8 сарын сүүлчээс эхлээд ямааны ноолуур, тэмээний ноосон эдлэлийн "Гоёо" компанийн маркетингийн албанд дадлага хийдэг хүн болов оо. Даанч 2 долоо хоног хийхээр төлөвлөж байсан дадлагаа тодорхой шалтгааны улмаас хэдхэн хоногт дуусгав. Үр дүнгээ ч харж чадсангүй. Энэ нь намайг нийгмийн амьдралд бэлэн бус байгааг харуулсан том сургамж, хичээл болсон билээ.
Зуны амралтын хугацаанд Баабарын "Нүүдэл суудал"-ын 2 боть ном л унших шив. Баабар ч лут юм аа. Одоо харин амралтынхаа үлдсэн хугацаанд жаал ном унших санаатай байгаа.
Нээрээн ЭМОС клубын маань шинэ бүтээл удахгүй хэвлэгдэх байх. Тэр үед нь дэлгэрэнгүй танилцуулах болно. ЭМОС клуб гэснээс Монголд байгаа гишүүд 8 сарын 16-нд цуглаж уулзалдсан. Интернэтээр хоорондоо харилцдаг бидний хувьд ингэж уулзалдах нь тун ховор. Миний хувьд олон гишүүнийг анх удаа харж байгаа нь тэр. Гэтэл нэг гишүүн маань удахгүй хуримаа хийх гэж байгаа гээд, бидэнд урилгаа гардуулав. Анх удаа уулзаж байгаа хэдий ч хуриманд нь уригдана гэдэг хэдэн жилийн өмнө бол санаанд багтамгүй зүйл билээ. Ертөнц маань хувьсан өөрчлөгдөж, дэлхийн хаанаас ч хүнтэй танилцаж, нөхөрлөх боломжтой болжээ.
Гэснээс ЭМОС клуб маань намайг зохицуулагч болсноос хойш нэг л идэвх нь сулраад, заримдаа өөрийгөө буруутгах үе гарах юм. Миний лидершип хүрэлцэхгүй байх шиг... Гэхдээ удахгүй шинэ төсөл хэрэгжүүлж эхлэхээр байдал дээрдэх байх гэж найдаж байна.
Монголоос ирэхийн өмнөх өдөр "Шинэ Монгол" ахлах сургууль дээр очиж, хүүхдүүдтэй нь уулзалт хийв. Над шиг үг дуу цөөтэй, ярихдаа тааруу хүнд олон хүний өмнө ярих хэцүү байдаг ч сайхан хүлээн авч, халуун дотно яриа өрнүүлсэн. Ямар ч байсан олон нийтийн ажил хийхэд олж авах мөнгөөр хэмжигдэхгүй тэр үнэт зүйлсийг сурагчдын зарим нь ойлгож авсан байх гэж найдаж байгаа.
Эцэст нь, миний харьяалагддаг семинарынхан маань миний хувьд аялал болсон зуны сургалт Окинавад хийж, түүндээ яваад ирсэн. Японы их дээд сургуулийн төгсөх ангийн оюутнууд дипломын ажлаа зуны хугацаанд хэрхэн амжуулснаа тайлагнаж, түүнийг нь 3-р курсийнхэн нь сонсон, ирэх жил дипломын ажлаа хэрхэн бичих талаар судалдаг юм л даа. Энэ нь семинарын багш оюутнуудыг дотно болгоод зогсохгүй амралтыг үр дүнтэй өнгөрүүлэх нэг сайн арга юм. Окинавад болсон нь миний хувьд зардал өндөр гарч буй нь хүндрэлтэй хэдий ч хэзээ нэгэн цагт очиж үзэх юмсан гэж бодож байсан учраас тун баяртай байгаа. Аян замын тэмдэглэлийг удахгүй блогдоо бичих болно.
Зуны амралтын "тайлан"-г үүгээр өндөрлөе. Удахгүй уулзтал түр баяртай.
Монголдоо очоод эхний үед нэлээд завгүй байсан. 8-р сарын 13-нд "Тойрог" сан маань Монгол-Япон Төвд Японы "Онигири-таи" хэмээх байгууллагатай хамтран "Хоол ба эрүүл мэнд" сэдэвтэй сургалт зохион байгуулж, хүрэлцэн ирсэн монголчуудынхаа эрүүл мэндийн мэдлэгт дусал ч атугай нэмсэн байх гэж бодож байна. Хүмүүсийн өөхлөгийн үзүүлэлт зэргийг тусгай багажаар хэмжин, хоол ундандаа анхаарах хэрэгтэй болоод буйг нь тов тодорхой мэдрүүлсэн тул үр дүнтэй болсон гэж нэлээд найдаж байгаа. Ерөнхийдөө хүрэлцэн ирэгсдийн дундаж үзүүлэлтийг харахад монголчуудын дунд таргалалт элбэг байгаа нь харагдаж байлаа.
8-р сарын 17-нд "Найрамдал" зусланд мөн л "Тойрог" сангийн сургалт явагдаж, тэнд амарч байсан хүүхдүүдийг хамруулсан. Гишүүд маань Японы цайны ёслол, ресторанд хооллох соёлоос танилцуулж, Японд суралцах боломж, Японы боловсролын системийн талаар мэдээлэл өгч, хөгжилтэй тоглоомоор дамжуулан нийгмийн харилцаа, хүнтэй харьцах чадварыг дээшлүүлэх зэрэг арга хэмжээнүүд явуулсан. Оролцогч хүүхдүүдийн сэтгэгдлийг уншиж үзэхэд тэдэнд таалагдсан бололтой. Дараа нь өөрсдөө нэг хоног амарч, алжаалаа тайлсан минь миний Монголд байхдаа Улаанбаатараас гарч, цэнгэг агаарт амарсан бараг ганц тохиолдол болов. Уг нь харих болгондоо л хөдөө явах юмсан гэж боддог боловч амжихгүй байсаар буцаж ирдэг нь харамсалтай.
За тэгээд, 8 сарын сүүлчээс эхлээд ямааны ноолуур, тэмээний ноосон эдлэлийн "Гоёо" компанийн маркетингийн албанд дадлага хийдэг хүн болов оо. Даанч 2 долоо хоног хийхээр төлөвлөж байсан дадлагаа тодорхой шалтгааны улмаас хэдхэн хоногт дуусгав. Үр дүнгээ ч харж чадсангүй. Энэ нь намайг нийгмийн амьдралд бэлэн бус байгааг харуулсан том сургамж, хичээл болсон билээ.
Зуны амралтын хугацаанд Баабарын "Нүүдэл суудал"-ын 2 боть ном л унших шив. Баабар ч лут юм аа. Одоо харин амралтынхаа үлдсэн хугацаанд жаал ном унших санаатай байгаа.
Нээрээн ЭМОС клубын маань шинэ бүтээл удахгүй хэвлэгдэх байх. Тэр үед нь дэлгэрэнгүй танилцуулах болно. ЭМОС клуб гэснээс Монголд байгаа гишүүд 8 сарын 16-нд цуглаж уулзалдсан. Интернэтээр хоорондоо харилцдаг бидний хувьд ингэж уулзалдах нь тун ховор. Миний хувьд олон гишүүнийг анх удаа харж байгаа нь тэр. Гэтэл нэг гишүүн маань удахгүй хуримаа хийх гэж байгаа гээд, бидэнд урилгаа гардуулав. Анх удаа уулзаж байгаа хэдий ч хуриманд нь уригдана гэдэг хэдэн жилийн өмнө бол санаанд багтамгүй зүйл билээ. Ертөнц маань хувьсан өөрчлөгдөж, дэлхийн хаанаас ч хүнтэй танилцаж, нөхөрлөх боломжтой болжээ.
Гэснээс ЭМОС клуб маань намайг зохицуулагч болсноос хойш нэг л идэвх нь сулраад, заримдаа өөрийгөө буруутгах үе гарах юм. Миний лидершип хүрэлцэхгүй байх шиг... Гэхдээ удахгүй шинэ төсөл хэрэгжүүлж эхлэхээр байдал дээрдэх байх гэж найдаж байна.
Монголоос ирэхийн өмнөх өдөр "Шинэ Монгол" ахлах сургууль дээр очиж, хүүхдүүдтэй нь уулзалт хийв. Над шиг үг дуу цөөтэй, ярихдаа тааруу хүнд олон хүний өмнө ярих хэцүү байдаг ч сайхан хүлээн авч, халуун дотно яриа өрнүүлсэн. Ямар ч байсан олон нийтийн ажил хийхэд олж авах мөнгөөр хэмжигдэхгүй тэр үнэт зүйлсийг сурагчдын зарим нь ойлгож авсан байх гэж найдаж байгаа.
Эцэст нь, миний харьяалагддаг семинарынхан маань миний хувьд аялал болсон зуны сургалт Окинавад хийж, түүндээ яваад ирсэн. Японы их дээд сургуулийн төгсөх ангийн оюутнууд дипломын ажлаа зуны хугацаанд хэрхэн амжуулснаа тайлагнаж, түүнийг нь 3-р курсийнхэн нь сонсон, ирэх жил дипломын ажлаа хэрхэн бичих талаар судалдаг юм л даа. Энэ нь семинарын багш оюутнуудыг дотно болгоод зогсохгүй амралтыг үр дүнтэй өнгөрүүлэх нэг сайн арга юм. Окинавад болсон нь миний хувьд зардал өндөр гарч буй нь хүндрэлтэй хэдий ч хэзээ нэгэн цагт очиж үзэх юмсан гэж бодож байсан учраас тун баяртай байгаа. Аян замын тэмдэглэлийг удахгүй блогдоо бичих болно.
Зуны амралтын "тайлан"-г үүгээр өндөрлөе. Удахгүй уулзтал түр баяртай.
2006-08-03
Найзууд аа, ном солилцож уншицгаая
www.billmonk.com хэмээх сайтыг сая олж мэдлээ. Надад урилга явуулсан Дэрмээд баярлалаа.
Энэ сайтын тухай www.billmonk.com/about/tour хаягаар орж үзээрэй. Өөрт байгаа номнуудаа жагсаалтанд оруулчихад, найз нартаа зээлүүлсэн ном, тэднээс зээлж уншиж буй ном зэрэг мэдээллүүд харагддаг юм байна. Өөрөөр хэлбэл, хэний ямар ном хаана яваа нь найзуудад нь харагдах юм шиг байна.
Надтай ном солилцох боломжтой, ойр хавьд байдаг хүмүүс надад хэлбэл урилга явуулж болно шүү. Ялангуяа манай сургуулийнхан сурах бичгээ солилцож байхад хэрэгтэй юм байна гэж бодлоо.
Уг нь ч найз нар хоорондын мөнгөн өр зээлийн асуудлыг бас хялбараар шийдэх гэж оролдсон байгаа нь тун дажгүй ч одоохондоо номын хэсгийг нь ашиглая гэж бодож байна.
Энэ сайтын тухай www.billmonk.com/about/tour хаягаар орж үзээрэй. Өөрт байгаа номнуудаа жагсаалтанд оруулчихад, найз нартаа зээлүүлсэн ном, тэднээс зээлж уншиж буй ном зэрэг мэдээллүүд харагддаг юм байна. Өөрөөр хэлбэл, хэний ямар ном хаана яваа нь найзуудад нь харагдах юм шиг байна.
Надтай ном солилцох боломжтой, ойр хавьд байдаг хүмүүс надад хэлбэл урилга явуулж болно шүү. Ялангуяа манай сургуулийнхан сурах бичгээ солилцож байхад хэрэгтэй юм байна гэж бодлоо.
Уг нь ч найз нар хоорондын мөнгөн өр зээлийн асуудлыг бас хялбараар шийдэх гэж оролдсон байгаа нь тун дажгүй ч одоохондоо номын хэсгийг нь ашиглая гэж бодож байна.
2006-08-02
Дижитал эрин үеийн монгол хэл
Ид шалгалтын үе болж байгаа ч гэсэн түр зуур хичээл номоос холдох нь амралт болох тул нэг бичлэг оруулъя гэж бодлоо.
Хэд хоногийн өмнө 2 андынхаа хамт нэг номны орчуулгыг ариутган шүүж байна гэж бүтэн өдөржин шахуу суусан юм. MS Word програмаар бэлдсэн номын эхийг унших явцдаа номонд олон давтагдаж буй нэр томъёог өөрчлөх тохиолдол гарч байлаа. Мэдээж бүгдийг нь нэг дор өөрчлөхийн тулд хайлт хийж, бүх тийм үгийг олж байгаад нэг дор өөрчлөх техникийн боломж бий. Харин монгол хэлний гээгдэх эгшгийн дүрэм гэх мэт уг үгийнхээ үндэс язгуурыг "танигдахын аргагүй" болтол өөрчилдөг дүрмүүдийн "ачаар" бидний ажил хэд дахин их болох шинжтэй юм байна гэж хоорондоо ярилцаж суув. Жишээ нь, "удирдлага" гэдэг үгийг бүгдийг нь олж өөрчлөх хэрэг гарлаа гэхэд "удирдлага" гэж бичээд хайвал "удирдлагын", "удирдлагыг" гэх мэт үгс хайлтын үр дүнд гарч ирэхгүй юм.
Интернэтээр хайлт хийхэд бүр төвөгтэй. Алдаатай бичдэг хүн маш олон (Сонины сэтгүүлчид хүртэл энгийн зөв бичгийн дүрмийн алдааг олноор "үйлдвэрлэдэг"-ийг энд хэлье), тэгээд кирилл үсгээрээ бичиж чаддаг гэвэл бүр өдрийн од мэт. Тийм болохоор ганц түлхүүр үгээр хайлт хийхийн тулд латин, кирилл үсгээр, бас дээрээс нь нөхцөл дагавар залгагдаад "зүсээ хувиргасан" хэлбэрээр нь хайх хэрэг гарах нь. Дээрээс нь латин үсгээр бичлээ гэхэд иргэд нэгдсэн стандарт баримталдаггүйгээс болж хайлт улам төвөгтэй болно.
Хятадууд хэлээ маш амжилттай "латинчилсан" түүх бий. Жишээлбэл тэд Дэн Сяопин гэдэг хүний нэрийг латин үсгээр бичихэд бүгд л Deng Xiaoping гэж бичнэ. Харин бид өөрөө яаж уншдагтаа дөхүүлээд л илэрхийлмэр аядана. Энэ бүхэн интернэтийн эрин үед монголчууд бидний ажлын "ашигт үйлийн коэффициэнт"-ыг эрс бууруулж буй мэт.
Нэг хэсэг кирилл үсгийн дүрмийг өөрчлөнө гэж шуугиж байгаад таг болов бололтой. Гээгдэх эгшгийн дүрэм алга болно гэсэн сураг сонсогдоод байсан. Тэр дүрмийг баримталдаггүй хүмүүст ч хамаагүй байх л даа, харин дүрмээ дагадаг хүмүүст уг нь хэрэгтэй эд байж мэдэхээр шүү. "Хэл бичгийн улсын хороо" (Албан ёсны нэршлийг нь зөв л бичсэн байгаа даа) дүрмээ өөрчлөөд, түүнийгээ хэвлэлийн бага хурал зарлан "сүр жавхлантайгаар" нийтэд дуулгавал зүгээр санагдаад явчихлаа. Тэгээд бас гадаад үгс, шинэ нэр томъёог монголоор орчуулснаа тэгж зарлаж байвал хорооныхны нэр хүнд тэнгэрт мандахаас гадна бага ангид заалгасан дүрмээ баримтлана гэж зөрүүдлээд байдаг муйхар иргэдэд маань тун ч нэмэртэйсэн.
Манайхантай ижил зовлон оросуудад бас байдаг байх гэж мунхаглав. Тэдний үгс ч бас тийн ялгалаар хувирахаараа төгсгөл нь өөрчлөгддөг "гэмтэй". Харин англи, япон хэлтнүүдэд бяцхан атаархал өвөрлөв. Тэдний нөхцөл дагаварууд нь уг үгээ огт хөнддөггүй. Тэгээд бодоод байхнээ босоо монгол бичгийн маань нөхцөл дагаварууд уг үгээсээ салангид бичигддэг тул хайлт маань амархан болох байж дээ. Эцэг өвгөд минь тун ч "алсын хараатай" байж дээ, хөөрхий.
За энэ ч яахав. Нэгэнт өнгөрсөн зүйл. Үг олдож, үхэр холдох нь. Шалгалтандаа бэлдэх минь...
Гэснээс "Нисванис" хамтлагийн шинээр гаргасан "Нисдэг таваг" цомог тун ч "аятайхан дамшиг" юм гээч. хэхэ.
Хэд хоногийн өмнө 2 андынхаа хамт нэг номны орчуулгыг ариутган шүүж байна гэж бүтэн өдөржин шахуу суусан юм. MS Word програмаар бэлдсэн номын эхийг унших явцдаа номонд олон давтагдаж буй нэр томъёог өөрчлөх тохиолдол гарч байлаа. Мэдээж бүгдийг нь нэг дор өөрчлөхийн тулд хайлт хийж, бүх тийм үгийг олж байгаад нэг дор өөрчлөх техникийн боломж бий. Харин монгол хэлний гээгдэх эгшгийн дүрэм гэх мэт уг үгийнхээ үндэс язгуурыг "танигдахын аргагүй" болтол өөрчилдөг дүрмүүдийн "ачаар" бидний ажил хэд дахин их болох шинжтэй юм байна гэж хоорондоо ярилцаж суув. Жишээ нь, "удирдлага" гэдэг үгийг бүгдийг нь олж өөрчлөх хэрэг гарлаа гэхэд "удирдлага" гэж бичээд хайвал "удирдлагын", "удирдлагыг" гэх мэт үгс хайлтын үр дүнд гарч ирэхгүй юм.
Интернэтээр хайлт хийхэд бүр төвөгтэй. Алдаатай бичдэг хүн маш олон (Сонины сэтгүүлчид хүртэл энгийн зөв бичгийн дүрмийн алдааг олноор "үйлдвэрлэдэг"-ийг энд хэлье), тэгээд кирилл үсгээрээ бичиж чаддаг гэвэл бүр өдрийн од мэт. Тийм болохоор ганц түлхүүр үгээр хайлт хийхийн тулд латин, кирилл үсгээр, бас дээрээс нь нөхцөл дагавар залгагдаад "зүсээ хувиргасан" хэлбэрээр нь хайх хэрэг гарах нь. Дээрээс нь латин үсгээр бичлээ гэхэд иргэд нэгдсэн стандарт баримталдаггүйгээс болж хайлт улам төвөгтэй болно.
Хятадууд хэлээ маш амжилттай "латинчилсан" түүх бий. Жишээлбэл тэд Дэн Сяопин гэдэг хүний нэрийг латин үсгээр бичихэд бүгд л Deng Xiaoping гэж бичнэ. Харин бид өөрөө яаж уншдагтаа дөхүүлээд л илэрхийлмэр аядана. Энэ бүхэн интернэтийн эрин үед монголчууд бидний ажлын "ашигт үйлийн коэффициэнт"-ыг эрс бууруулж буй мэт.
Нэг хэсэг кирилл үсгийн дүрмийг өөрчлөнө гэж шуугиж байгаад таг болов бололтой. Гээгдэх эгшгийн дүрэм алга болно гэсэн сураг сонсогдоод байсан. Тэр дүрмийг баримталдаггүй хүмүүст ч хамаагүй байх л даа, харин дүрмээ дагадаг хүмүүст уг нь хэрэгтэй эд байж мэдэхээр шүү. "Хэл бичгийн улсын хороо" (Албан ёсны нэршлийг нь зөв л бичсэн байгаа даа) дүрмээ өөрчлөөд, түүнийгээ хэвлэлийн бага хурал зарлан "сүр жавхлантайгаар" нийтэд дуулгавал зүгээр санагдаад явчихлаа. Тэгээд бас гадаад үгс, шинэ нэр томъёог монголоор орчуулснаа тэгж зарлаж байвал хорооныхны нэр хүнд тэнгэрт мандахаас гадна бага ангид заалгасан дүрмээ баримтлана гэж зөрүүдлээд байдаг муйхар иргэдэд маань тун ч нэмэртэйсэн.
Манайхантай ижил зовлон оросуудад бас байдаг байх гэж мунхаглав. Тэдний үгс ч бас тийн ялгалаар хувирахаараа төгсгөл нь өөрчлөгддөг "гэмтэй". Харин англи, япон хэлтнүүдэд бяцхан атаархал өвөрлөв. Тэдний нөхцөл дагаварууд нь уг үгээ огт хөнддөггүй. Тэгээд бодоод байхнээ босоо монгол бичгийн маань нөхцөл дагаварууд уг үгээсээ салангид бичигддэг тул хайлт маань амархан болох байж дээ. Эцэг өвгөд минь тун ч "алсын хараатай" байж дээ, хөөрхий.
За энэ ч яахав. Нэгэнт өнгөрсөн зүйл. Үг олдож, үхэр холдох нь. Шалгалтандаа бэлдэх минь...
Гэснээс "Нисванис" хамтлагийн шинээр гаргасан "Нисдэг таваг" цомог тун ч "аятайхан дамшиг" юм гээч. хэхэ.
2006-07-29
Some quotes
Ойрд TV Tokyo сувгаар Даваа гариг болгон үдшийн 10 цагаас нэвтэрдэг Cambria Kyuden - Murakami Ryu's Economics Talking Live хэмээх Talk Show-г цаг гарган үзэхийг хичээдэг болоод байгаа. Уг нэвтрүүлгийг Nikkei Shimbun сонины газраас санаачлан бэлтгэж буй бөгөөд Японы эдийн засагт нөлөө бүхий хүмүүсийг урьж авчран ярилцдаг юм. Энэ нэвтрүүлгийн зарим зочдын хэлсэн үгнүүдээс орчуулж тавив.
"Амжилт олоход удирдагч лидер нь ажилтнуудаа тохирох ажилд нь хуваарилж, тэднийгээ бүрэн дүүрэн ашиглах нь чухал. Өөрөөр хэлбэл, талаас илүү нь удирдагчийн асуудал"
"Ямар нэг зүйлээр хэний ч дор орохгүй гэж хэлж чаддаг болохын тулд дор хаяж 20 жил хэрэгтэй. Тэр болтол тэвчээртэй үргэлжлүүлж чадах эсэх нь амжилтын үндэс"
"Эцэг өвгөд минь өөрчлөлт шинэчлэлт хийхийн тулд амь насаараа дэнчин тавьж байсан. Харин өдгөө өөрчлөлт хийсэн ч амь насаараа дэнчин тавих шаардлага үгүй. Өсч төрсөн эх орныхоо төлөө өөрийн зөв гэж бодсон зүйлээ хийсэн цагт л өөртөө сэтгэл хангалуун байж чадна"
"Ашиг гэдэг бол хоол хүнстэй адилхан зүйл бөгөөд ашиг олж чадахгүй бол үхэх хэдий ч үрж барамгүй ихийг олох ямар ч хэрэггүй билээ"
"Тэнгэрийн зарлиг гэж бодоод хийвэл биед амар. Амжилттай болох нь ойлгомжтой гэж бодолгүй, бараг бүх зүйл хялбар бүтдэггүй учраас амжилттай болбол өөрийгөө азтай байлаа гэж бод. Гэхдээ үнэн сэтгэлээсээ хичээж хөдөлмөрлөхгүй бол тэнгэр бурхан "манай тал" биш гэдгийг санаарай"
"Сэтгэл зовних явдал байдаг ч тэр үед өөрийгөө яагаад ийм байдалд орсноо тайвнаар эргэцүүлж дүгнэх нь чухал. Дэмий сэтгэлээ түгшээх нь цагийг дэмий өнгөрүүлж буй хэрэг бөгөөд тэр түгшүүрийг арилгахад цагаа зориулж сур"
"Барууны ертөнцөд лидер гэдэг бол пирамидын оргилд байдаг. Харин бид мартаж болохгүй лидер хүн гэдэг бол уруугаа харсан пирамидыг доороос нь тулж түшиж байдаг лидер юм"
"Ажил гэж бүү бод. Амьдрал гэж бод"
"Дараагийн үеийг бүтээх зүйлс энэ цаг үед зөн совин хэлбэртэйгээр оршин буй. Тийм зүйлсийг олж илрүүлэх нь чухал"
"Амжилт олоход удирдагч лидер нь ажилтнуудаа тохирох ажилд нь хуваарилж, тэднийгээ бүрэн дүүрэн ашиглах нь чухал. Өөрөөр хэлбэл, талаас илүү нь удирдагчийн асуудал"
Чо Фүжио ("Toyota Motor" корпорацийн дэд ерөнхийлөгч)
"Ямар нэг зүйлээр хэний ч дор орохгүй гэж хэлж чаддаг болохын тулд дор хаяж 20 жил хэрэгтэй. Тэр болтол тэвчээртэй үргэлжлүүлж чадах эсэх нь амжилтын үндэс"
Окано Масаюки ("Okano Kogyo" компанийн захирал)
"Эцэг өвгөд минь өөрчлөлт шинэчлэлт хийхийн тулд амь насаараа дэнчин тавьж байсан. Харин өдгөө өөрчлөлт хийсэн ч амь насаараа дэнчин тавих шаардлага үгүй. Өсч төрсөн эх орныхоо төлөө өөрийн зөв гэж бодсон зүйлээ хийсэн цагт л өөртөө сэтгэл хангалуун байж чадна"
Такэнака Хэйзо (Японы Дотоод Хэргийн Сайд)
"Ашиг гэдэг бол хоол хүнстэй адилхан зүйл бөгөөд ашиг олж чадахгүй бол үхэх хэдий ч үрж барамгүй ихийг олох ямар ч хэрэггүй билээ"
Кондо Ацүяа ("Hatena" компанийн ерөнхий захирал)
"Тэнгэрийн зарлиг гэж бодоод хийвэл биед амар. Амжилттай болох нь ойлгомжтой гэж бодолгүй, бараг бүх зүйл хялбар бүтдэггүй учраас амжилттай болбол өөрийгөө азтай байлаа гэж бод. Гэхдээ үнэн сэтгэлээсээ хичээж хөдөлмөрлөхгүй бол тэнгэр бурхан "манай тал" биш гэдгийг санаарай"
Китао Ёшитака ("SBI Holdings" компанийн гүйцэтгэх захирал)
"Сэтгэл зовних явдал байдаг ч тэр үед өөрийгөө яагаад ийм байдалд орсноо тайвнаар эргэцүүлж дүгнэх нь чухал. Дэмий сэтгэлээ түгшээх нь цагийг дэмий өнгөрүүлж буй хэрэг бөгөөд тэр түгшүүрийг арилгахад цагаа зориулж сур"
Ватанабэ Мики ("Watami" компанийн захирал)
"Барууны ертөнцөд лидер гэдэг бол пирамидын оргилд байдаг. Харин бид мартаж болохгүй лидер хүн гэдэг бол уруугаа харсан пирамидыг доороос нь тулж түшиж байдаг лидер юм"
Фүрүта Хидэаки ("Jomon Associates" компанийн захирал)
"Ажил гэж бүү бод. Амьдрал гэж бод"
Харада Такаши (сурган хүмүүжүүлэгч)
"Дараагийн үеийг бүтээх зүйлс энэ цаг үед зөн совин хэлбэртэйгээр оршин буй. Тийм зүйлсийг олж илрүүлэх нь чухал"
Фүкүхара Ёшихарү ("Shiseido" корпорацийн хүндэт ерөнхийлөгч)
2006-07-17
Төрийн дуулал
Төрийн дууллын үг наадмын өмнө шинэчлэгдчихэж. Нэг бадаг нэмэгдсэн байна. Гэхдээ зохиогч нь Ц.Дамдинсүрэн гуай гэж явах юм байна.
Дархан манай тусгаар улс
Даяар Монголын ариун голомт
Далай их дээдсийн гэгээн vйлс
Дандаа энхжиж, vvрд мєнхжинє
Хамаг дэлхийн шударга улстай
Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжvvлж
Хатан зориг, бvхий л чадлаараа
Хайртай Монгол орноо мандуулъя
Єндєр тєрийн минь сvлд ивээж
Єргєн тvмний минь заяа тvшиж
Yндэс язгуур, хэл соёлоо
Yрийн vрдээ євлєн бадраая
Эрэлхэг Монголын золтой ардууд
Эрх чєлєє жаргалыг эдлэв
Жаргалын тvлхvvр, хєгжлийн тулгуур
Жавхлант манай орон мандтугай
Харьцуулж үзэхэд амар гээд хуучин үгийг нь бас оруулчихъя. Харсан чинь миний нэр төрийн дууллаас "хасагдчихсан" байна ш д.
Дархан манай хувьсгалт улс
Даяар Монголын ариун голомт
Дайсны хөлд хэзээ ч орохгүй
Дандаа энхжиж, vvрд мєнхжинє
Хамаг дэлхийн шударга улстай
Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжvvлж
Хатан зориг, бvхий л чадлаараа
Хайртай Монгол орноо мандуулъя
Зоригт Монголын золтой ардууд
Зовлонг тонилгож жаргалыг эдлэв
Жаргалын тvлхvvр, хєгжлийн тулгуур
Жавхлант манай орон мандтугай
Дархан манай тусгаар улс
Даяар Монголын ариун голомт
Далай их дээдсийн гэгээн vйлс
Дандаа энхжиж, vvрд мєнхжинє
Хамаг дэлхийн шударга улстай
Хамтран нэгдсэн эвээ бэхжvvлж
Хатан зориг, бvхий л чадлаараа
Хайртай Монгол орноо мандуулъя
Єндєр тєрийн минь сvлд ивээж
Єргєн тvмний минь заяа тvшиж
Yндэс язгуур, хэл соёлоо
Yрийн vрдээ євлєн бадраая
Эрэлхэг Монголын золтой ардууд
Эрх чєлєє жаргалыг эдлэв
Жаргалын тvлхvvр, хєгжлийн тулгуур
Жавхлант манай орон мандтугай
Харьцуулж үзэхэд амар гээд хуучин үгийг нь бас оруулчихъя. Харсан чинь миний нэр төрийн дууллаас "хасагдчихсан" байна ш д.
Дархан манай хувьсгалт улс
Даяар Монголын ариун голомт
Дайсны хөлд хэзээ ч орохгүй
Дандаа энхжиж, vvрд мєнхжинє
Хамаг дэлхийн шударга улстай
Хамтран нэгдсэн эгнээг бэхжvvлж
Хатан зориг, бvхий л чадлаараа
Хайртай Монгол орноо мандуулъя
Зоригт Монголын золтой ардууд
Зовлонг тонилгож жаргалыг эдлэв
Жаргалын тvлхvvр, хєгжлийн тулгуур
Жавхлант манай орон мандтугай
2006-07-16
Зорилго
Би 3-р курстээ ороод маркетингийн (Consumer behaviour) семинарт харьяалагдах болсон билээ. Япон оюутнуудтай бараг харьцдаггүй байсан үеэ бодвол тэдэнтэй хамтдаа ууж идэж наргих нь олшров. Тэгээд тэдний төрсөн өдрөө тэмдэглэж байхыг нь хараад байхад найз нөхөд нь бэлгээ гаргаж өгөнгөө "Энэ жилийн зорилго чинь юу вэ?", "... насны чинь зорилго юу вэ?" гэхчлэн асуугаад л, төрсөн өдрийн эзэн нь ч тов тодорхой хариулт хэлэх юм.
Эдгээрийг хараад, тэд дэлхийн тэмцээнд оролцох гэж буй тамирчдаа бодит боломжоос нь тун дээгүүр үнэлдэг "хачин улс" юм гэж боддог байсан нь эсрэгээрээ нэгэнт түрүүлэх гэж л тэмцээн уралдаанд ордог учраас түрүүлнэ гэсэн зорилго тавиад, тамирчид нь ч, хөгжөөн дэмжигчид нь ч түүнийгээ биелүүлэх гэж эцсээ хүртэл тэмцдэгтэй нь холбоотой юм байна гэдгийг ойлгосон.
Харин тэр "том" зорилгоо биелүүлж чадаагүй бол яах вэ? Зарим нэгэн улс шиг тамирчдаа түүхий өндөг шидлэн, хэлэх хэлэхгүй үгээр дайрч угтаж байхыг нь ер хараагүй. Эсрэгээрээ дараа нь юунд анхаарч, юугаа бэлдэх хэрэгтэй вэ гээд л, ирээдүйг өөдрөгөөр төсөөлөн эцсээ хүртэл тэмцдэг. Тэд бас зарим монголчууд шиг бурхандаа найддаггүй, өөрсөддөө итгэдэг. Хичнээн том зорилго тавиад, түүнийхээ төлөө тэмцээд биелүүлж чадаагүй хүнийг муулахыг нь огт сонсч байгаагүй, япончуудын хувьд "хичээл зүтгэл" гэдэг хамгаас эрхэм байдгаас тэр.
Зорилго гэдэг нь мөрөөдлөөс юугаараа ялгаатай вэ?
Нэгдүгээрт, зорилгынхоо төлөө тэмцдэг, харин мөрөөдөл бол гайхамшиг тохиолдохыг хүлээгээд л сууж баймаар эд. Хоёрдугаарт, зорилго гэдэг заавал биелүүлсэн байх эцсийн хугацаатай байх ёстой. Гуравдугаарт, зорилгоо биелүүлэх аргыг мэдэж байх ёстой. Тэр нь заавал зөв байх албагүй ч, "би ийм аргаар зорилгоо биелүүлэхийн төлөө зүтгэж буй" гэж хэлж чадахаар байх.
Жишээ нь, "Би 30 нас хүрэхдээ жилийн ашиг нь сая доллараар хэмжигдэх компанийн захирал болсон байх болно. Үүнийхээ тулд би Харвардын бизнес скүлийг төгсч, 2 жил нэгэн том компанид ажиллангаа өөрийн компаниа байгуулна. Тэгээд 2 жилийн дотор ажлаасаа гарч, компанидаа бүх хүчээ зориулна" гээд, түүнийхээ төлөө тэмцэж зүтгэж байвал тэр нь зорилго, харин "Би хэзээ нэгэн цагт Монголын хамгийн том компанийн захирал болох юмсан" гэж бодоод "гэдсээ илэн" хэвтэж байвал тэр нь мөрөөдөл болох юм.
Зорилгодоо хүрэх талаар, зарим хүн хувиар илэрхийлсэн биелэлт ярьж, 90 хувийг нь биелүүлсэн байхад зорилгодоо дөхсөн гэсэн сэтгэл ханамж авч, үлдсэн 10 хувийг биелүүлэхийн төлөөх зүтгэлээ сулруулах нь бий. Гэтэл сүүлийн ганц секундэд анхаарлаа сулруулаад алтан медалиа "салхинд хийсгэх" битгий хэл эрдэнэт хүний амиар ч яригдаж болох алдаа гаргах тохиолдол бий. Тийм болохоор 90 хувийн төлөө биш, 100 хувь, 110 хувийн төлөө тэмцэх хэрэгтэй юм байна.
Эдгээрийг хараад, тэд дэлхийн тэмцээнд оролцох гэж буй тамирчдаа бодит боломжоос нь тун дээгүүр үнэлдэг "хачин улс" юм гэж боддог байсан нь эсрэгээрээ нэгэнт түрүүлэх гэж л тэмцээн уралдаанд ордог учраас түрүүлнэ гэсэн зорилго тавиад, тамирчид нь ч, хөгжөөн дэмжигчид нь ч түүнийгээ биелүүлэх гэж эцсээ хүртэл тэмцдэгтэй нь холбоотой юм байна гэдгийг ойлгосон.
Харин тэр "том" зорилгоо биелүүлж чадаагүй бол яах вэ? Зарим нэгэн улс шиг тамирчдаа түүхий өндөг шидлэн, хэлэх хэлэхгүй үгээр дайрч угтаж байхыг нь ер хараагүй. Эсрэгээрээ дараа нь юунд анхаарч, юугаа бэлдэх хэрэгтэй вэ гээд л, ирээдүйг өөдрөгөөр төсөөлөн эцсээ хүртэл тэмцдэг. Тэд бас зарим монголчууд шиг бурхандаа найддаггүй, өөрсөддөө итгэдэг. Хичнээн том зорилго тавиад, түүнийхээ төлөө тэмцээд биелүүлж чадаагүй хүнийг муулахыг нь огт сонсч байгаагүй, япончуудын хувьд "хичээл зүтгэл" гэдэг хамгаас эрхэм байдгаас тэр.
Зорилго гэдэг нь мөрөөдлөөс юугаараа ялгаатай вэ?
Нэгдүгээрт, зорилгынхоо төлөө тэмцдэг, харин мөрөөдөл бол гайхамшиг тохиолдохыг хүлээгээд л сууж баймаар эд. Хоёрдугаарт, зорилго гэдэг заавал биелүүлсэн байх эцсийн хугацаатай байх ёстой. Гуравдугаарт, зорилгоо биелүүлэх аргыг мэдэж байх ёстой. Тэр нь заавал зөв байх албагүй ч, "би ийм аргаар зорилгоо биелүүлэхийн төлөө зүтгэж буй" гэж хэлж чадахаар байх.
Жишээ нь, "Би 30 нас хүрэхдээ жилийн ашиг нь сая доллараар хэмжигдэх компанийн захирал болсон байх болно. Үүнийхээ тулд би Харвардын бизнес скүлийг төгсч, 2 жил нэгэн том компанид ажиллангаа өөрийн компаниа байгуулна. Тэгээд 2 жилийн дотор ажлаасаа гарч, компанидаа бүх хүчээ зориулна" гээд, түүнийхээ төлөө тэмцэж зүтгэж байвал тэр нь зорилго, харин "Би хэзээ нэгэн цагт Монголын хамгийн том компанийн захирал болох юмсан" гэж бодоод "гэдсээ илэн" хэвтэж байвал тэр нь мөрөөдөл болох юм.
Зорилгодоо хүрэх талаар, зарим хүн хувиар илэрхийлсэн биелэлт ярьж, 90 хувийг нь биелүүлсэн байхад зорилгодоо дөхсөн гэсэн сэтгэл ханамж авч, үлдсэн 10 хувийг биелүүлэхийн төлөөх зүтгэлээ сулруулах нь бий. Гэтэл сүүлийн ганц секундэд анхаарлаа сулруулаад алтан медалиа "салхинд хийсгэх" битгий хэл эрдэнэт хүний амиар ч яригдаж болох алдаа гаргах тохиолдол бий. Тийм болохоор 90 хувийн төлөө биш, 100 хувь, 110 хувийн төлөө тэмцэх хэрэгтэй юм байна.
2006-05-31
Хөгширсөн хойноо харамсахааргүй амьдрах нь
"Хатэна" компанийн захирал Үмэда Мочио Japanese Technology Professionals Association-аас зохион байгуулсан Silicon Valley Tour (АНУ-ын Калифорниа муж улсын Силикон Валлид Google-ээс эхлээд мэдээллийн технологийн компаниуд олноороо байдаг)-т оролцогчдод зориулж ийм нэртэй семинар удирдан явуулсныгаа өөрийнхөө блогт бичсэнээс товчлон хүргэж байна.
Миний бие түүний "Web進化論 (Вэбийн хөгжлийн онол)" хэмээх номыг яг одоо уншиж байгаа юм. Google, Web 2.0, Open Source гээд олон зүйлийн тухай бичсэн энэ номыг та япон хэл мэддэг бол заавал олж уншаарай.
Дээд зэргийн ажил хийдэг хүмүүст байдаг ерөнхий шинж чанар
Тэдний гол онцлог нь 10, 20 жилийн турш өдөр тутам, өдөржингөө, маш урт хугацаанд ямар нэг зүйлийг үргэлжлүүлэн хийх чадвартай байдаг. Бусад хүмүүс тэднийг хараад "Пөөх, ямар хэцүү ажил вэ!" гэж хэлэхээр зүйлийг ч тэд хэцүү гэж огт боддоггүй. Түүнчлэн тэд амжилт, алдаа зэрэг гаднаас харсан үнэлэлтүүдэд анхаарлаа хандуулдаггүй байх нь олон. Улам бүр өрсөлдөөн нь ширүүсч буй бизнесийн талбарт амжилт олсон хүмүүсийг ажиглаад байхад, тэдэнд "өрсөлдөөн" гэдэг ойлголт огт байдаггүй мэт санагдана.
Жишээлбэл, Silicon Valley-д хагас дамжуулагчийн venture company байгуулан ажиллаж буй Ватанабэ Сэй-ичирогийн хобби нь машин техник засах гэнэ. Найз нөхдийнхөө эвдэрхий машин техникийг цуглуулан зассанаар тэр стрессээ тайлдаг юм. Зарим хүн түүнийг хобби, ажил хоёрыг нь зааглахын аргагүй гэж тодорхойлох нь ч бий. Их идэх тэмцээнд түрүүлэхийн тулд тэмцээний завсар хооронд ходоодоо амраах биш, идэхээ үргэлжлүүлсэн нь ялдаг гэлцдэг. Үүнтэй адилхан жишээ тун олон. Linux-ийг бий болгосон Линас Торвалдсын хувьд программ бичих гэдэг ажил нь ч, хобби нь ч юм. Ажил дээрээ ч, гэртээ ч программ бичих нь бусдын хувьд хэцүү санагдаж болох ч түүний хувьд энэ нь мэдээжийн зүйл аж.
"Чаддаг байх", "дуртай байх"-ын ялгаа
Сайн сургуульд орсон оюутнуудад мэргэжлээ сонгох болсон шалтгаан нь "дуртай, болмоор байсан" бус, "чаддаг" байх нь түгээмэл ажиглагддаг. Тэд сургуулиа төгсөөд гүнзгий бодож эргэцүүлэлгүй нэг ажилд орж, түүнийгээ үргэлжлүүлсээр тэтгэвэрт гарахынхаа өмнө "Би энэ ажилд үнэхээр дуртай байсан уу?" хэмээн өөртөө асуулт тавин харамсдаг. Нас өндөр болсон хойноо ийм харамсал тээхийг хэн ч хүсэхгүй нь ойлгомжтой.
Ингэхэд би гэж чухам хэн юм бэ, ямар нөхцөл байдал байхдаа би аз жаргалыг мэдрэх вэ, бусдын амжилтанд атаархахгүйн тулд би өөрөө ямар болох ёстой вэ? Мэдээж хариултыг олоход тун төвөгтэй хэдий ч, өөрөөсөө ингэж асуухаа зогсоож огт болохгүй.
Дуртай зүйлийнхээ талаар өөрийнхөө чадварыг голж болохгүй. Алдаанаасаа суралцаж, түүнийгээ засч явсаар шилдэг нь болдог шүү дээ. Өөрийн хамгийн чухал шийдвэрийг гаргахдаа бусдын нөлөөнд авталгүй, үргэлж эрэл хайгуул хийж байх нь чухал.
30 хүрэхээсээ өмнө энэ бүхнийг үргэлж бодож, эрэл хайгуулаа үргэлжлүүлбэл "тэнгэрээс заяасан" ажил чинь олдох л болно. Хүнд хэцүү өрсөлдөөнийг ялж гарах түлхүүр нь "Би хийдэг ажлаа л хийж байсан шүү дээ, огт өрсөлдөе гэж бодоогүй" гэж хэлж чадахаар ажилдаа дуртай байх явдал юм.
Үмэда Мочио, 2004.03.16
Үнэхээр "Би чаддаг юм чинь хэнтэй ч өрсөлдөж ялж чадна" гэж бодох, "Би дуртай учраас хэзээ нэгэн цагт ялж чадна" гэж бодох хоёр ялгаатай ажээ.
Миний бие түүний "Web進化論 (Вэбийн хөгжлийн онол)" хэмээх номыг яг одоо уншиж байгаа юм. Google, Web 2.0, Open Source гээд олон зүйлийн тухай бичсэн энэ номыг та япон хэл мэддэг бол заавал олж уншаарай.Дээд зэргийн ажил хийдэг хүмүүст байдаг ерөнхий шинж чанар
Тэдний гол онцлог нь 10, 20 жилийн турш өдөр тутам, өдөржингөө, маш урт хугацаанд ямар нэг зүйлийг үргэлжлүүлэн хийх чадвартай байдаг. Бусад хүмүүс тэднийг хараад "Пөөх, ямар хэцүү ажил вэ!" гэж хэлэхээр зүйлийг ч тэд хэцүү гэж огт боддоггүй. Түүнчлэн тэд амжилт, алдаа зэрэг гаднаас харсан үнэлэлтүүдэд анхаарлаа хандуулдаггүй байх нь олон. Улам бүр өрсөлдөөн нь ширүүсч буй бизнесийн талбарт амжилт олсон хүмүүсийг ажиглаад байхад, тэдэнд "өрсөлдөөн" гэдэг ойлголт огт байдаггүй мэт санагдана.
Жишээлбэл, Silicon Valley-д хагас дамжуулагчийн venture company байгуулан ажиллаж буй Ватанабэ Сэй-ичирогийн хобби нь машин техник засах гэнэ. Найз нөхдийнхөө эвдэрхий машин техникийг цуглуулан зассанаар тэр стрессээ тайлдаг юм. Зарим хүн түүнийг хобби, ажил хоёрыг нь зааглахын аргагүй гэж тодорхойлох нь ч бий. Их идэх тэмцээнд түрүүлэхийн тулд тэмцээний завсар хооронд ходоодоо амраах биш, идэхээ үргэлжлүүлсэн нь ялдаг гэлцдэг. Үүнтэй адилхан жишээ тун олон. Linux-ийг бий болгосон Линас Торвалдсын хувьд программ бичих гэдэг ажил нь ч, хобби нь ч юм. Ажил дээрээ ч, гэртээ ч программ бичих нь бусдын хувьд хэцүү санагдаж болох ч түүний хувьд энэ нь мэдээжийн зүйл аж.
"Чаддаг байх", "дуртай байх"-ын ялгаа
Сайн сургуульд орсон оюутнуудад мэргэжлээ сонгох болсон шалтгаан нь "дуртай, болмоор байсан" бус, "чаддаг" байх нь түгээмэл ажиглагддаг. Тэд сургуулиа төгсөөд гүнзгий бодож эргэцүүлэлгүй нэг ажилд орж, түүнийгээ үргэлжлүүлсээр тэтгэвэрт гарахынхаа өмнө "Би энэ ажилд үнэхээр дуртай байсан уу?" хэмээн өөртөө асуулт тавин харамсдаг. Нас өндөр болсон хойноо ийм харамсал тээхийг хэн ч хүсэхгүй нь ойлгомжтой.
Ингэхэд би гэж чухам хэн юм бэ, ямар нөхцөл байдал байхдаа би аз жаргалыг мэдрэх вэ, бусдын амжилтанд атаархахгүйн тулд би өөрөө ямар болох ёстой вэ? Мэдээж хариултыг олоход тун төвөгтэй хэдий ч, өөрөөсөө ингэж асуухаа зогсоож огт болохгүй.
Дуртай зүйлийнхээ талаар өөрийнхөө чадварыг голж болохгүй. Алдаанаасаа суралцаж, түүнийгээ засч явсаар шилдэг нь болдог шүү дээ. Өөрийн хамгийн чухал шийдвэрийг гаргахдаа бусдын нөлөөнд авталгүй, үргэлж эрэл хайгуул хийж байх нь чухал.
30 хүрэхээсээ өмнө энэ бүхнийг үргэлж бодож, эрэл хайгуулаа үргэлжлүүлбэл "тэнгэрээс заяасан" ажил чинь олдох л болно. Хүнд хэцүү өрсөлдөөнийг ялж гарах түлхүүр нь "Би хийдэг ажлаа л хийж байсан шүү дээ, огт өрсөлдөе гэж бодоогүй" гэж хэлж чадахаар ажилдаа дуртай байх явдал юм.
Үмэда Мочио, 2004.03.16
Үнэхээр "Би чаддаг юм чинь хэнтэй ч өрсөлдөж ялж чадна" гэж бодох, "Би дуртай учраас хэзээ нэгэн цагт ялж чадна" гэж бодох хоёр ялгаатай ажээ.
Сайн дурын уран сайханчид
Сайн байцгаана уу. Гэртээ интернэтгүй байсан тул (гэхдээ энэ нь зөвхөн шалтаг л даа) удаан хугацаанд блог-оо бичсэнгүй. Дотуур байрнаасаа гарч, сургуулийнхаа ойролцоо байр хөлслөн амьдрах болсон хэрэг л дээ.
Англи хэлний volunteer хэмээх үгийг бид "сайн дурын" гэсэн үг оруулан илэрхийлдэг. Биднийг багад сайн дурын уран сайханч хэмээх нэр томъёо их хэрэглэгддэг байж билээ. Жил болгон шилдгийг нь шалгаруулах уралдаан зохиож, шалгарсан нь мэргэжлийн дуучин, хөгжимчин болдог байсан санагдаж байна. Гэтэл социалист нийгэм улирахтай зэрэгцэн сургуулийн сурагч болсон миний үеийнхэнд сайн дурын уран сайханч гэдэг үг "өрөөл бусдад таалагдах гэж өөрт хэрэггүй зүйл хийхдэг хүн" гэсэн утга илэрхийлэх болсон юм. Өөрөөр хэлбэл, хэн нэгнийгээ муулахдаа энэ үгийг хэрэглэдэг болсон.
Мөн өөрсдийгөө Монголтой мах цусны холбоотой гэж үздэг, эсвэл эх дэлхийгээ хайрладаг болохоороо хаа байсан холоос тусламж илгээсэн, Монголд очиж мод тарьсан гэх мэт сайн дурын ажил хийдэг япончуудыг монголчууд бид цаанаа ашиг харж буй гэж хардах. Ашиг харж ажилладаг бол "сайн дурын" гэж нэрлэмээргүй байлтай.
Ингэхэд сайн дурын ажил хийдэг хүн яагаад ийм муу жишээ болон дурьдагдах болтлоо нэр хүнд нь уначихсан юм бол? Монголчууд маань сайн дурын ажил хийдэг хүмүүсийн тухай "хэнхэг", "цаанаа ашиг харсан", "карьер хөөх санаатай" гэх мэтээр муулахаас биш, тэр сайн хүн шүү гэж хэлэх нь цөөхөн. Социалист нийгмийн үед сайн дурынхан гэхээр нам эвсэл, олон нийтийн ажил гээд явдаг хүмүүс л бодогддог, тэд нь ч тэр "сайн дурын" ажлаа хийж байгаад албан тушаал ахидаг, эсвэл гадаадад сургууль соёлд явдаг байв. Бас олон нийтийн ажилд хүн болгоныг "албадан" хамруулдаг (субботник, майн баярын жагсаал, мал төллөлтөд туслах гэх мэт), түүнд нь дуртай дургүй оролцдог нь дийлэнх нь байсан учир нөгөө хэдийгээ "хэнхэг" гэж нэрлэх болсон байх гэж бодогддог юм.
За тэгээд, улс орон маань ардчилалд шилжив ээ. Ардчилсан орны хувьд төрийн бус байгууллагууд борооны дараах мөөг шиг олшрох нь ойлгомжтой. Гэтэл Монголд байдаг тэр олон байгууллага, сайн дурынхнаас "дүрмэндээ заасан зорилгоо хэрэгжүүлэхдээ хойрго", төсөл бичиж, олон улсын байгууллагуудаас мөнгө "салгасан" үл бүтэх этгээдүүдийг нь ажигч гярхай ард түмэн маань юун түрүүнд олж хараад, хийж бүтээгээд байгаа хэсгийг нь олж харсангүй ээ. Ингээд л өмнөх нийгмээс улбаатай, сайн дурынхны тухай төсөөлөл нь огт өөрчлөгдөөгүй үлдсэн нь энэ.
Намайг анх Японд ирэхэд эндхийн оюутны холбоо нь монгол оюутнуудынхаа дунд нэр хүнд муутай байсан юм. Карьер хөөх гэсэн нөхөд нь ЯМОХ-т ордог гэж хэлэх хүнтэй ч таарч байсан. Үнэхээр оюутны холбоонд байсан хүмүүс олон япончуудтай танилцан, тэдэнтэй ажил хэргийн холбоо тогтоон гайгүй албан тушаалд ордог нь үнэн. Гэхдээ тэд анхнаасаа 100 хувь тийм бодолтой байсан гэвэл би одоо итгэхгүй. Тэд оюутан ахуй цагаасаа ажил хийхийн хүнд хүчрийг мэдрэн (50 мянган хүн хүрэлцэн ирдэг, эндхийн монголчуудын хамгийн том баяр - Хаврын баярыг ЯМОХ зохион байгуулдаг бөгөөд хагас жилийн турш энэхүү баярт бэлддэг юм), туршлага суун, олон хүнтэй харилцах явцдаа хүнтэй харилцах туршлага сууж, өөрийгөө ч тэр хүмүүст таниулж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, сайн дурын ажил хийнгээ өөрсдийгөө хөгжүүлж байсан учир сургуулиа төгссөний дараа ямар ч ажлыг нүүр улайхааргүй хийж чадахаар болдогт л хамаг учир оршиж байгаа юм. Цагийн ажил хийнгээ, эсвэл аль нэг компанид дадлага хийнгээ ажил хийж сурна гэж хэлэх хүн гарч магад. Тэр үнээн, гэхдээ сайн дурынхны ажил нь олон нийтийн сайн сайхны төлөө учраас утга учиртай юм. （やりがいのある仕事）
Эцэст нь хэлэхэд, сайн дурынхан гэдэг нь "сайн санааны үзүүрт шар тос" гэгчээр сайхан сэтгэл гаргасныхаа шанг хүртэж, сэтгэлийн ханамж авдаг хүмүүс болохоос биш шар тосны төлөө "сайхан сэтгэл, сайн дур" гаргадаг хүмүүс биш юм шүү. Тэднийг муулж, сайхан сэтгэл рүү нь битгий ус цацаарай гэж хүсэх байна.
Бичилгүй удсан чинь бичих чадвар маань муудсан юм шиг санагдаж байна, өнөөдрийн бичлэг маань санаанд нэг л хүрсэнгүй, хэлэх гэсэн зүйлээ ч олигтой илэрхийлж чадсангүй.
Англи хэлний volunteer хэмээх үгийг бид "сайн дурын" гэсэн үг оруулан илэрхийлдэг. Биднийг багад сайн дурын уран сайханч хэмээх нэр томъёо их хэрэглэгддэг байж билээ. Жил болгон шилдгийг нь шалгаруулах уралдаан зохиож, шалгарсан нь мэргэжлийн дуучин, хөгжимчин болдог байсан санагдаж байна. Гэтэл социалист нийгэм улирахтай зэрэгцэн сургуулийн сурагч болсон миний үеийнхэнд сайн дурын уран сайханч гэдэг үг "өрөөл бусдад таалагдах гэж өөрт хэрэггүй зүйл хийхдэг хүн" гэсэн утга илэрхийлэх болсон юм. Өөрөөр хэлбэл, хэн нэгнийгээ муулахдаа энэ үгийг хэрэглэдэг болсон.
Мөн өөрсдийгөө Монголтой мах цусны холбоотой гэж үздэг, эсвэл эх дэлхийгээ хайрладаг болохоороо хаа байсан холоос тусламж илгээсэн, Монголд очиж мод тарьсан гэх мэт сайн дурын ажил хийдэг япончуудыг монголчууд бид цаанаа ашиг харж буй гэж хардах. Ашиг харж ажилладаг бол "сайн дурын" гэж нэрлэмээргүй байлтай.
Ингэхэд сайн дурын ажил хийдэг хүн яагаад ийм муу жишээ болон дурьдагдах болтлоо нэр хүнд нь уначихсан юм бол? Монголчууд маань сайн дурын ажил хийдэг хүмүүсийн тухай "хэнхэг", "цаанаа ашиг харсан", "карьер хөөх санаатай" гэх мэтээр муулахаас биш, тэр сайн хүн шүү гэж хэлэх нь цөөхөн. Социалист нийгмийн үед сайн дурынхан гэхээр нам эвсэл, олон нийтийн ажил гээд явдаг хүмүүс л бодогддог, тэд нь ч тэр "сайн дурын" ажлаа хийж байгаад албан тушаал ахидаг, эсвэл гадаадад сургууль соёлд явдаг байв. Бас олон нийтийн ажилд хүн болгоныг "албадан" хамруулдаг (субботник, майн баярын жагсаал, мал төллөлтөд туслах гэх мэт), түүнд нь дуртай дургүй оролцдог нь дийлэнх нь байсан учир нөгөө хэдийгээ "хэнхэг" гэж нэрлэх болсон байх гэж бодогддог юм.
За тэгээд, улс орон маань ардчилалд шилжив ээ. Ардчилсан орны хувьд төрийн бус байгууллагууд борооны дараах мөөг шиг олшрох нь ойлгомжтой. Гэтэл Монголд байдаг тэр олон байгууллага, сайн дурынхнаас "дүрмэндээ заасан зорилгоо хэрэгжүүлэхдээ хойрго", төсөл бичиж, олон улсын байгууллагуудаас мөнгө "салгасан" үл бүтэх этгээдүүдийг нь ажигч гярхай ард түмэн маань юун түрүүнд олж хараад, хийж бүтээгээд байгаа хэсгийг нь олж харсангүй ээ. Ингээд л өмнөх нийгмээс улбаатай, сайн дурынхны тухай төсөөлөл нь огт өөрчлөгдөөгүй үлдсэн нь энэ.
Намайг анх Японд ирэхэд эндхийн оюутны холбоо нь монгол оюутнуудынхаа дунд нэр хүнд муутай байсан юм. Карьер хөөх гэсэн нөхөд нь ЯМОХ-т ордог гэж хэлэх хүнтэй ч таарч байсан. Үнэхээр оюутны холбоонд байсан хүмүүс олон япончуудтай танилцан, тэдэнтэй ажил хэргийн холбоо тогтоон гайгүй албан тушаалд ордог нь үнэн. Гэхдээ тэд анхнаасаа 100 хувь тийм бодолтой байсан гэвэл би одоо итгэхгүй. Тэд оюутан ахуй цагаасаа ажил хийхийн хүнд хүчрийг мэдрэн (50 мянган хүн хүрэлцэн ирдэг, эндхийн монголчуудын хамгийн том баяр - Хаврын баярыг ЯМОХ зохион байгуулдаг бөгөөд хагас жилийн турш энэхүү баярт бэлддэг юм), туршлага суун, олон хүнтэй харилцах явцдаа хүнтэй харилцах туршлага сууж, өөрийгөө ч тэр хүмүүст таниулж байгаа. Өөрөөр хэлбэл, сайн дурын ажил хийнгээ өөрсдийгөө хөгжүүлж байсан учир сургуулиа төгссөний дараа ямар ч ажлыг нүүр улайхааргүй хийж чадахаар болдогт л хамаг учир оршиж байгаа юм. Цагийн ажил хийнгээ, эсвэл аль нэг компанид дадлага хийнгээ ажил хийж сурна гэж хэлэх хүн гарч магад. Тэр үнээн, гэхдээ сайн дурынхны ажил нь олон нийтийн сайн сайхны төлөө учраас утга учиртай юм. （やりがいのある仕事）
Эцэст нь хэлэхэд, сайн дурынхан гэдэг нь "сайн санааны үзүүрт шар тос" гэгчээр сайхан сэтгэл гаргасныхаа шанг хүртэж, сэтгэлийн ханамж авдаг хүмүүс болохоос биш шар тосны төлөө "сайхан сэтгэл, сайн дур" гаргадаг хүмүүс биш юм шүү. Тэднийг муулж, сайхан сэтгэл рүү нь битгий ус цацаарай гэж хүсэх байна.
Бичилгүй удсан чинь бичих чадвар маань муудсан юм шиг санагдаж байна, өнөөдрийн бичлэг маань санаанд нэг л хүрсэнгүй, хэлэх гэсэн зүйлээ ч олигтой илэрхийлж чадсангүй.
Subscribe to:
Posts (Atom)
